Hutt River Province

Het zal voor velen een verrassing zijn, maar Australië is niet het enige land op dit continent. Ingeklemd aan de westkust ligt het kleine, maar dappere staatje Hutt River Province. Het vorstendom is in 1970 opgericht door Len Casley uit onvrede met de regering over landbouwquota's. Tegen alle verwachtingen in staat Hutt River vijfendertig jaar later nog steeds fier overeind. Dit is het verhaal van de man die het opnam tegen de nationale overheid én zegevierde.

Door Ellen Roetman

‘It's a hard land, but it's our own land', zo luidt de openingsregel van het Hutt River volkslied. Het is even veelzeggend als de adelaar en de weegschaal, die een prominente plaats innemen op het wapen en de vlag. Vrijheid en rechtvaardigheid staan hier letterlijk en figuurlijk hoog in het vaandel.

De onafhankelijke staat Hutt River Province is het op een na grootste land op het Australische continent. Met een grootte van 75 vierkante kilometer is het vorstendom vergelijkbaar met Hongkong, zij het dat hier geen zes miljoen maar slecht 35 mensen wonen. Sinds de afscheiding van Australië wordt er geen belasting meer betaald, maar daar staat tegenover dat de burgers ook geen aanspraak kunnen maken op Australische overheidsdiensten.

Het bruto nationaal product wordt bepaald door verschillende bedrijfstakken. Zo houden de onderdanen zich bezig met de verbouw van verschillende gewassen, waaronder tarwe, lupine en gerst en heeft men de zorg voor een kudde van tienduizend schapen, die wol en vlees opleveren. Elf maanden per jaar staan in het teken van het kweken van wildflowers , die via Perth naar Japan geëxporteerd worden. En dan is er nog het toerisme naar Hutt River, in de hoogtijdagen goed voor zestigduizend bezoekers per jaar.

De meeste staatsburgers wonen buiten het vorstendom; dertienduizend mensen in ruim zeventig verschillende landen zijn in bezit van het speciale Hutt River-paspoort. Daarnaast heeft Prince Leonard, zoals Len Casley tegenwoordig heet, een uitgebreid Corps Diplomatique; zo'n tweehonderd ambassadeurs, consuls en andere diplomaten zijn werkzaam en woonachtig in het buitenland, waaronder in Nederland en andere Europese landen, de Verenigde Staten en Canada, Zuid-Amerika en Azië, maar ook in Monaco, Israël én in Australië zelf.

Hutt River heeft alles wat een ander land ook heeft. De staat heeft een eigen grondwet, die is gebaseerd op de constitutie van Liechtenstein. Er zijn ministers van Binnenlandse Zaken, Buitenlandse Zaken en Financiën, posten die bekleed worden door de zonen van de prins. Bovendien heeft Prince Leonard zijn eigen leger, inclusief een aantal gepantserde voertuigen en een afdeling van de marine.

Koninklijke Hoogheid

Bezoekers worden in Hutt River gastvrij onthaald. Je hebt weliswaar een visum nodig om toegelaten te worden, maar deze is ter plaatse verkrijgbaar. Bovendien is dit het enige land ter wereld waar je geen in- en uitvoerrechten hoeft te betalen.

Het staatje ligt goed verborgen in het binnenland van Western Australia. Om er te komen dien je te beschikken over een 4WD, een goede kaart en enige zin voor avontuur. Rijdend over de gravelwegen wordt duidelijk dat er achter de comfortabele snelwegen een compleet ander Australië schuilgaat. Omringd door eindeloze vlaktes, stof en wervelwinden, denk je onwillekeurig: ‘Wat als we pech krijgen?' en ‘Komen we hier ooit nog weer uit?'. Maar zoals het meestal gaat, wint de nieuwsgierigheid het van de angst voor rampspoed en opgelucht draaien we even later de inrit van het vorstendom op. In zo'n afgelegen gebied zijn grensposten, slagbomen en strenge douaniers overbodig; slechts twee rode bakstenen muurtjes met daarop vermeld ‘The Principality of Hutt River Province' geven aan dat we ons binnen de territoriale grenzen bevinden.

Prince Leonard blijkt niet iemand te zijn die zich laat leiden door pracht en praal. De nederzetting (officieel ‘The Capital of Nain' genoemd) is nogal rommelig. De koninklijke residentie is een eenvoudige bungalow en de gouden koets met paarden is vervangen door een afgeragde bruine Mercedes. Er staan een aantal rode bakstenen gebouwen op het terrein, een paar huizen en verscheidene oude auto's en caravans. Opvallend zijn de kunstwerken: een enorm brok koper op een sokkel en een beeldhouwwerk van Prince Leonard. Midden op het terrein is een ruimte voor ceremoniële plechtigheden. De vlaggenmasten staan er echter kaal bij. Zou de prins soms niet thuis zijn?

Het lijkt er inderdaad uitgestorven maar als we de auto parkeren, piept ergens een deur open en komt er een oud baasje naar buiten. Het blijkt Zijne Koninklijke Hoogheid zelf te zijn. Eenvoudig gekleed in een beige broek met overhemd doet hij sterk aan Salvador Dalí denken.

Afscheiding

In tegenstelling tot veel andere royalty's is Prince Leonard heel toegankelijk. Hij heet ons van harte welkom en begint in een rap tempo te vertellen hoe Hutt River tot stand is gekomen.

In 1969 legde de Australische regering beperkingen op aan de verbouw van tarwe. Iedere boer was verplicht de oogst met 10 procent te verminderen. Len Casley had hier geen problemen mee, maar dat veranderde toen de regering de quota's nog datzelfde jaar verder op ging schroeven. Het kwam er in het kort op neer dat de tarweopbrengst onder de nieuwe regelgeving nog niet eens voldoende zou zijn om de huur van de oogstmachines te betalen. De grond van bestaan was daarmee onder hun voeten weggeslagen. Casley, als werkgever verantwoordelijk voor vijf gezinnen, liet het er niet bij zitten. Hij ging zich in de betreffende wetgeving verdiepen en kwam er achter dat er het een en ander aan schortte. Allereerst waren de quotabepalingen nog niet door het parlement goedgekeurd en ten tweede was de inhoud nogal dubieus. Het voorstel liet namelijk geen ruimte om in beroep te gaan noch om compensatie voor gederfde inkomsten aan te vragen. Casley tekende direct protest aan bij verschillende overheidsinstellingen, tot en met de gouverneur aan toe, maar niemand bood een luisterend oor. Vervolgens diende hij een claim in van 52 miljoen dollar (een zaak die overigens nog steeds loopt en inmiddels om miljarden gaat). De Australische overheid reageerde hierop met een aankondiging van inbeslagname van de grond. Daarop zag Casley nog maar een uitweg: een eigen staat oprichten. Deskundig als hij inmiddels was op het gebied van de Australische wetgeving, wist hij dat er een aantal clausules bestonden, waarbij het oprichten van een eigen staat mogelijk was. Voorwaarde daarbij was dat zowel de economie van een gebied alsook het eigendom van het land gevaar liepen. Aan beide zaken werd voldaan en Hutt River Province scheidde zich op 21 april 1970 af van moederland Australië.

Rebellie

Na de afscheiding stuurde Casley een brief naar koningin Elizabeth II met het verzoek Hutt River op te nemen in het Engelse Gemenebest. Tot zijn grote spijt heeft hij er nooit een reactie op gekregen, maar hij begrijpt het wel: het zou betekenen dat de koningin tegen haar eigen regering op zou moeten treden en dat zal ze natuurlijk nooit doen. Omdat de Australische regering een republiek nog steeds via de wet aan zou kunnen pakken, besloot Casley een vorstendom te stichten. De onderdanen kozen Casley als hun leider, maar uit respect voor Elizabeth werd hij geen koning maar prins. En zoals Prince Leonard I uitlegt: ‘A king rules with divine right, a prince with the goodwill of people.'

De oprichting van Hutt River als onafhankelijke staat heeft heel wat stof doen opwaaien. Menig jurist boog zich over de kwestie, maar omdat de acties van Prince Leonard binnen de wet vielen, kon er vanuit juridisch oogpunt niets aan gedaan worden. Ook trok de afscheiding nogal wat media-aandacht. Journalisten en tv-zenders uit allerlei landen, tot aan Engeland en Japan aan toe, streken neer in het eens zo rustige Hutt River om verslag te doen van deze rebellie tegen de staat. Nog altijd is er veel sympathie voor het verzet van Casley en uit alle uithoeken van de wereld worden steunbetuigingen gestuurd en websites opgericht.

De Australische regering heeft Hutt River Province nooit officieel erkend. Na jarenlang de ene na de andere rechtszaak aangespannen te hebben, wordt het staatje door de overheid nu gezien als een privé-onderneming, die werkt onder de zakennaam ‘Hutt River'. Op officiële landkaarten staat het gebied vermeld als toeristische attractie. In het gunstigste geval wordt er bij vermeld dat het staatje onafhankelijkheid claimt.

Aangezien de hype rond Hutt River inmiddels al een tijd over zijn hoogtepunt heen is en Prince Leonard aardig op leeftijd begint te raken, gaat de overheid er vanuit dat de schermutselingen rond het staatje op termijn wel als een kaars uit zullen doven. Daar konden ze wel eens ongelijk in krijgen. Het enthousiasme van Prince Leonard is overgeslagen naar zijn zonen en de familie en andere sympathisanten zullen zich na zijn dood met dezelfde energie blijven inzetten voor de onafhankelijkheid van Hutt River.

Briefwisseling

Het opmerkelijke verhaal van Prince Leonard wordt geïllustreerd door talloze documenten, voorwerpen en curiositeiten die aan bod komen tijdens een rondleiding over het terrein. Zo is er het Administration Building, waar het Government Office is ondergebracht. Het onderkomen van de regering van Hutt River bestaat uit een kantoor dat volgestouwd is met allerhande rapporten en paperassen. Op kasten, tafel en stoelen: overal liggen stapels en stapels papier. Temidden van alle ordners, mappen en boeken hangt een fraai statieportret van de prins en achter het bureau van Zijne Koninklijke Hoogheid hangt de nationale vlag. Je kunt hier de correspondentie inzien die Prince Leonard met de Australische regering heeft gevoerd. Er is een uitgebreide briefwisseling met de gouverneur, het parlement, de senaat, de oppositie, verschillende ministeries en politieke partijen, de belastingdienst en Australian Post.

In het bezoekerscentrum zijn het Memorabilia Department en de Historical Society gevestigd; de relatiegeschenken en steunbetuigingen die Prince Leonard in de loop der jaren heeft ontvangen. Het is een bonte verzameling voorwerpen van overal ter wereld. De prins legt uit wat er allemaal te zien is; foto's van de prins met hoogwaardigheidsbekleders, een schilderij van Prince Charles, een schaal uit Rusland, een stuk van de Golden Gate Bridge uit San Francisco, een brok steen van de Berlijnse muur, een paar klompen, een herdenkingsmunt van Desert Storm en een vlag van stuntteam de Blue Angels. De collectie is inmiddels zo uitgebreid dat de tentoonstelling vervolgd wordt in de Tea Room. In deze ontvangstruimte voor groepen zijn talloze vitrinekasten opgesteld met speciale Hutt River-nummerplaten, foto's van het leger, een exemplaar van de grondwet en edities van de nieuwsbrief Principality News , die elke drie maanden verschijnt.

Hutt River heeft zijn eigen kapel ‘The Chapel of Nain' genoemd. De kapel is van dezelfde rode baksteen gemaakt als alle officiële gebouwen. Binnen is het heerlijk koel, wat nog eens versterkt wordt door de blauwe ruiten. Aan de muren hangen grote schilderijen die religieuze gebeurtenissen verbeelden. De doeken zijn door een bevriende kunstenaar gemaakt en de apostelen op de schilderijen zijn familieleden, vrienden en bekenden. De kapel wordt behalve voor kerkdiensten gebruikt voor trouwerijen, doopplechtigheden en speciale ceremonies. De prins dringt er bij ons op aan even plaats te nemen op de speciaal voor Prince Leonard en zijn echtgenote Princess Shirley gemaakte zitplaatsen. ‘Want', zo zegt hij, ‘hoe vaak krijg je nou de kans om plaats te nemen op een koninklijke zetel?'

Postzegels en bankbiljetten

Het leukste onderdeel van de tour is zonder meer de Post Office. Hier kun je terecht voor allerlei administratieve zaken. Zo kun je er speciale Hutt River-postzegels kopen. Dit is voor filatelisten een waar paradijs, want behalve de standaardzegels van Prince Leonard (afgebeeld met hermelijnen mantel en ambtsketting) en Princess Shirley (met sjerp en tiara), worden er speciale series uitgegeven. Inmiddels zijn er daarvan zo'n vijftig in omloop met als thema's religieuze voorstellingen, landschappen, sport, sprookjesfiguren, vogels, vissen en vlinders. Daarnaast worden er kerstzegels uitgegeven. De zegels zijn als setje te koop, maar ook verkrijgbaar als Eerste Dag Envelop.

Het postkantoor doet tevens dienst als grenswisselkantoor. Je kunt er je Australische geld inwisselen voor Hutt River-dollars. Er zijn kleurrijke bankbiljetten (met afbeeldingen van Prince Leonard in jonge jaren) en fraai muntgeld. Daarnaast zijn er speciale zilveren en gouden munten en worden er voor tal van gelegenheden herdenkingspenningen geslagen, waaronder zelfs één ter ere van het 25-jarig jubileum van koningin Elizabeth II.

Mocht je overwegen staatsburger te willen worden van Hutt River, dan ben je hier ook op het juiste adres. Er liggen formulieren voor je klaar om een verzoek tot naturalisatie in te dienen en een paspoort aan te vragen. De prins laat ons met een black light zien hoe geheime kenmerken in onze Nederlandse paspoorten oplichten onder het ultraviolette licht. Ook de Hutt River-paspoorten voldoen aan deze moderne maatstaven en worden tegenwoordig door de meeste landen geaccepteerd. De prins stempelt tenslotte nog een inreisvisum in ons paspoort en meteen ook maar een uitreisvisum.

Daarmee is de rondleiding ten einde gekomen. We bezoeken nog even de winkel met allerlei leuke Hutt River-souvenirs en nemen daarna afscheid van de prins. Voor buitenstaanders zal Hutt River wellicht overkomen als een groot en fantastisch spel, maar voor de deelnemers is het bloedserieus en vormt elke postzegel, paspoort of bankbiljet een nieuwe bevestiging van dat ze er zijn en voorlopig nog wel even zullen blijven. Als je Prince Leonard dan ook vraagt of de afscheiding een succes is geweest, antwoordt hij steevast met: ‘We're still here.'