Australië

Kalgoorlie-Boulder

Een outbackstad in de middle of nowhere is geen plaats waar je vrijzinnige opvattingen zou verwachten; is dit doorgaans niet de basis van de oerconservatieve rednecks ? Toch heeft de unieke cultuur, die is ontwikkeld rondom de beroemde bordelen en de skimpies van Kalgoorlie-Boulder, de stad een reputatie opgeleverd van vrije denkers.

De medewerkster van het verkeersbureau van de twin cities Kalgoorlie-Boulder wordt er wel eens moedeloos van. Als het over Kalgoorlie-Boulder gaat, komen onherroepelijk de bordelen aan de orde. “De stad heeft zoveel meer te bieden, dit is slechts een klein onderdeel van de aantrekkingskracht van Kalgoorlie”, voegt ze er nog maar eens aan toe. Ze bevindt zich ook in een moeilijke positie, want prostitutie is illegaal in Western Australia en een overheidsinstantie als het verkeersbureau mag dit niet promoten. Maar wat doe je als de toeristen er steeds zelf over beginnen? Zo zijn de bordelen ook het onderwerp van gesprek als ik in de Indian-Pacific trein zit, van Sydney naar Perth. Ook Jos Engelaar, de van oorsprong Nederlandse treinmanager, ondervindt dit: “Bijna alle passagiers beginnen erover en de durfals willen op zijn minst een excursie maken naar een van de bordelen. Een enkeling, die door het gehobbel in de trein zelfs bronstig is geworden, wil zelfs meer”. Het is duidelijk, de prostitutie is een van de belangrijkste bezienswaardigheden van Kalgoorlie-Boulder, dus ook deze schrijver zal zich in warme contreien moeten begeven.

Goud!

Maar laten we beginnen bij de oorsprong van de stad: Goud! Een goede plek om het bezoek aan Kalgoorlie-Boulder te starten is een bezoek aan het Western Australian Museum Kalgoorlie-Boulder in Hannan Street, hartje Kalgoorlie, of het Australian Prospectors & Miners Hall of Fame, net buiten de binnenstad gelegen. Hier wordt het verhaal verteld van hoe in 1893 de Ier Paddy Hannan per toeval het eerste goud vond. Hij stuitte hier op de grootste en rijkste goudader ter wereld; het begin van een goudindustrie die tot op de dag van vandaag doorgaat. Kal – zoals Kalgoorlie door de locale bewoners wordt genoemd – groeide al snel van niets naar 30.000 inwoners. Er waren meer dan 80 verschillende goudmijnen en de stad floreerde enorm. Er was veel geld en vandaag de dag zie je in het centrum nog steeds prachtige gebouwen uit het einde van de negentiende eeuw.

Toch heerste er over de afgelopen 114 jaar niet alleen maar voorspoed, want de makkelijk toegankelijke voorraden goud raakten uitgeput, de productiekosten werden steeds hoger en de goudprijzen werden steeds lager. Kortom, moeilijke tijden voor de toegestroomde goud- en gelukzoekers. Een belangrijke ommekeer volgde in 1989, toen onder leiding van Alan Bond tientallen mijnen werden ondergebracht in één groot project. Deze goudmijnen lagen allemaal in de zogenaamde Golden Mile, de rijkste vierkante mijl ter wereld. Het nieuwe bedrijf Kalgoorlie Consolidated Gold Mines (KCGM) had een andere productiestrategie voor ogen. Men ging niet meer voor de aloude techniek van het graven van diepe mijngangen en de erts langzaam naar boven transporteren. Op deze wijze was een netwerk van duizenden kilometers mijngangen ontstaan. Bij de Open Pit -techniek ging men uit van een ander principe: één groot gat dat steeds dieper wordt. Nu wordt gemijnd op plekken die door de oude mijnwerkers waren verlaten. Inmiddels is het gat zo groot geworden dat het de rand van de bebouwing van de stad heeft bereikt: bijna vijf kilometer bij 1,6 kilometer groot en 330 meter diep, daarmee één van de grootste open mijnen ter wereld. In juli 2003 vierde KCGM de 50 miljoenste ounce goud en is daarmee inmiddels de vierde goudmijn ter wereld.

Naar de bodem

Voor een bezoek heb ik een afspraak gemaakt met Bob Singer, de chief geologist van KCGM en bovendien een verwoed historicus. “Kijk, hier doen we het allemaal voor”, zegt Bob terwijl hij het een en ander aan gouderts uit zijn bureau tevoorschijn tovert. Maar om zover te komen, moet er nog wel het een en ander gebeuren. Gewapend met helm en camera krijg ik de gelegenheid om met Bob de open mijn te bezoeken. En dan niet door vanaf het bezoekersplatform aan de rand naar beneden te kijken, maar door daadwerkelijk af te dalen naar de bodem. Het is overal een drukte van belang, waarbij je langs de schuine wanden de vele kleuren van tientallen verschillende aardlagen ziet. Grote felgele graafmachines ter grootte van twee verdiepingen, rijden zwaarbeladen met een slakkengang op een soort van snelweg, die als een spiraal vanaf het middenpunt via de wanden langzaam omhoog en naar buiten draait. De afmetingen en bedragen die gemoeid zijn met dit soort monsters zijn duizelingwekkend. Om de stofontwikkeling zoveel mogelijk tegen te gaan, rijden er continu enorme tankwagens rond, die de wegen in de mijn nathouden. Aanbeland op de vloer van het enorme gat, wordt er druk geboord en hele stukken zijn afgezet. Hier is de explosievendienst aan de gang. Regelmatig vind er een blast plaats, waarmee aanzienlijke tijdwinst wordt bewerkstelligd.

Het einde van de Super Pit is inmiddels wel in zicht. Volgens planning is de mijn in 2017 uitgeput en Kalgoorlie zal dan de beschikking hebben over een kuil van acht vierkante kilometer oppervlakte en 600 meter diepte. KCGM probeert de gevolgen voor het landschap zoveel mogelijk te beperken, door vooral bomen te planten rondom de mijn. Duizenden bomen, welteverstaan. “Maar als het tegen die tijd met nieuwe technieken of hogere goudprijs toch weer rendabel blijkt te zijn om door te graven, zullen we het zeker niet nalaten”, stelt Bob nuchter.

Bordeeltour

De andere ‘attractie' van Kalgoorlie-Boulder, het red light district van Hay Street, is overigens maar een slap aftreksel van de Wallen in Amsterdam. Feitelijk gaan goud en bordelen goed hand in hand. Het is namelijk vanwege de mijnwerkers die zich hier vestigden dat de behoefde voor het tweede beroep ontstond, waarbij de mannen de vrouwen in veelvoud overtroffen. In de hoogtijdagen stonden hier 93 hotels, 8 brouwerijen en 100 bordelen. Drie van de oudere ‘ tin sheds ' bordelen staan nog steeds overeind. Alhoewel ze tegenwoordig vooral een toeristische attractie zijn geworden, wordt er nog steeds gewerkt; zowel locale bewoners als bezoekers ontsnappen zo het harde leven van de mijnen.

De handel en wandel van de seksindustrie is min of meer een normale gang van zaken in Kalgoorlie geworden. Alhoewel prostitutie in Western Australia nog steeds illegaal is, worden ze min of meer gedoogd door de overheid, zolang er maar geen problemen ontstaan. Gedurende de begindagen kon je op bijna elke hoek van Hay Street – ook wel Scarlet Mile genoemd – de werkende madams aantreffen. Omdat er in het begin vooral mijnwerkers en hoeren woonden, werd er geen ophef over gemaakt. Maar met de komst van andere groepen en families veranderde dat. Tegenwoordig vind je nog steeds een paar bordelen, maar die zijn teruggebracht tot slechts een drietal en bovendien netjes verstopt tussen winkels en een backpackershostel.

Het bekendste bordeel is Langtrees, met zijn themakamers, zwembad en beruchte eigenaresse, Mary-Anne Kenworthy. In 2002 kwam zij op een ludieke manier in het nieuws. De liberale politicus Barry Haase ‘verkocht' zichzelf als een ‘slaaf' voor de dag bij een veiling voor het goede doel. Hij had niet verwacht dat Mary-Anne zou meebieden, maar met een bod van duizend dollar mocht Barry aan het werk bij Langtrees, als schoonmaker en gids.

Gedurende de dag kunnen toeristen een rondleiding krijgen met volledig commentaar, een ontmoeting met enige meisjes en een korte geschiedenisles. En nee, dit komt niet met full service , daarvoor moet je 's avonds terugkomen. Tijdens de rondleiding maak je kennis met de diverse themakamers. De Madame Room was jarenlang het werkdomein van een krasse tachtigjarige, die nog volop klandizie had. In de Great Boulder Shaft Room zorgen de alom aanwezige spiegels in de mijnschacht ervoor dat je de dame van plezier overal terugziet. “Je betaalt voor één, maar krijgt er wel acht tegelijk”, grapt gids Fay Straras. Deze kamer blijkt vooral in trek bij lesbische singles en couples , want laat duidelijk zijn dat je tegen een kleine meerprijs je partner best mag meenemen. In de Holden On Room vind je een originele EK Holden, met een uitgebreide back seat . Voor mogelijke uitschieters zijn de ruitenwissers op het voorruit nog in gebruik. De Sports Locker heeft het wat moeilijker. Mannen voelen zich vaak zo geïntimideerd in de boksring, dat er problemen ontstaan met het krijgen van een erectie. De Roman Orgy Suite is vooral bedoeld voor diegenen die het graag met meerdere tegelijk willen ‘doen', waarbij het niet uitmaakt of het hetero of lesbo is. En voor wie niet door de voordeur wil komen, is er nog de Sneaky Room, met z'n eigen zij-ingang.

Skimpies

Wordt er wel eens neergekeken op het beroep van hoer, dan geldt dat niet in Kal. De meisjes worden met respect behandeld. Het beroep vond zelfs een politieke stem toen in 1999 Leigh Varis-Beswick werd gekozen als gemeenteraadslid. Leigh is een transseksuele hoerenmadam, geboren en getogen in Kal. Het is deze vrijzinnige opvatting die Kal een speciale plaats maakt en laat zien dat het vooroordeel dat elke outbackplaats een redneck backwater is, niet klopt.

De cultuur van een open blik naar seks en seksualiteit gaat verder dan Hay Street alleen. Skimpies zijn een ander begrip in Kalgoorlie-Boulder. In diverse bars wordt geserveerd door skimpies, wat neerkomt op topless meisjes. De skimpies wedijveren dan ook hevig met de prostitutie voor de naughty reputatie van Kal.

Honest Joe komt de eer toe als degene die de skimpies introduceerde. Als bareigenaar bedacht hij een manier om klanten aan te trekken en zijn concurrenten slim af te zijn: het bier werd au naturel ingeschonken door fraai gevormde dames. De politie was daar echter niet van gediend en Joe besloot zijn meisjes in plastic in te pakken, gekleed maar toch doorzichtig. Ook dit kon niet door de beugels bij de sterke arm. Daarna kregen de barmeisjes wat meer kleding: een G-string en een klein topje. Maar dat was weer teveel bedekking voor de gasten, waarop een nieuw gebruik ontstond. Met een groot bierglas gingen de meisjes rond en als die vol zat met twee dollar munten, dan ging het bovenstukje uit. Met dit compromis kan men tegenwoordig goed leven. Dus als je een bar in Kalgoorlie-Boulder binnenloopt, schrik dan niet als je ineens tegen twee koplampen aankijkt.

Kal mag dan zijn veranderd in de loop der tijd, maar sommige dingen veranderen nooit. De eerste bordelen waren in tenten, tegenwoordig in keurig geoutilleerde en gecontroleerde gebouwen. De eerste sekswerkers werden vaak gedwongen tot prostitutie, nu gaat dat uit vrije wil. Maar de bordelen en mijnen gaan nog steeds hand in hand in Kal en hebben naar het schijnt een voorspoedige en gezonde toekomst.

Praktische informatie

Ligging en bereikbaarheid

Kalgoorlie-Boulder ligt 590 kilometer ten oosten van Perth en 410 kilometer ten noorden van Esperance. De internationale aanvlieghaven is Perth. De Australische vliegmaatschappij Qantas Airways vliegt dagelijks naar Perth. Voor meer informatie over Qantas Airways, tel.: (023) 569 82 83 en internet: www.qantas.com.au. Vanaf Perth kun je doorvliegen naar Kalgoorlie-Boulder met Qantas Airways of Skywest Airlines (www.skywest.com.au) . Ook kun je met de bus (Greyhound McCafferty's en de Perth-Goldfields Express) of de trein (de Prospector van TransWA) naar Kalgoorlie-Boulder, terwijl de Indian-Pacific trein hier twee maal in de week stopt op zijn reis tussen Perth en Sydney v.v.

Klimaat en beste reistijd

Over het algemeen zijn de zomers extreem heet en de winters mild. Het gehele jaar kan er een buitje vallen, maar met name gedurende de wintermaanden is de kans op regen het grootst. De beste reistijd is ongetwijfeld gedurende de Australische lente- en herfstmaanden.

Transport / Tours

De meeste bezienswaardigheden zijn per voet te bereiken in Kalgoorlie-Boulder. Tevens is er een busdienst beschikbaar en een goede taxiservice. Goldrush Tours verzorgt dagelijks informatieve tours door Kalgoorlie-Boulder (www.goldrushtours.com.au ).

Voor een bordeeltour kun je terecht bij Langtrees (www.langtrees.com.au).

Accommodaties

In Kalgoorlie-Boulder is een grote hoeveelheid accommodaties voorhanden, variërend van goede hotels tot campings. Een belevenis is om in een van de karakteristieke hotels te overnachten, zoals het Palace Hotel, Corner Hannan & Maritana Streets, Kalgoorlie, WA6433,

tel.: +61 890 21 27 88, fax: +61 890 21 18 13, admin@palacehotel.com.au

www.palacehotel.com.au .

Algemene informatie

Voor algemene informatie over Australië is de zeer informatieve website van Tourism Australia aan te bevelen: www.australia.com. Bovendien is documentatie aan te vragen via de Aussie Brochurelijn in Nederland (020) 487 45 41, in België: 02-7143199. Voor informatie over Western Australia kun je terecht op:

www.westernaustralia.com .

Voor Kalgoorlie-Boulder zie:

Kalgoorlie Goldfields Visitor Centre, 250 Hannan Street, Kalgoorlie, WA6433,

tel.: +61 890 21 19 66 en 106 Burt Street,

Boulder, WA6432,

tel.: +61 890 93 10 83,

visitors@kalgoorlie.com, www.kalgoorlie.com .

Andere interessante websites:

www.mininghall.com

(The Australian Prospectors & Mining Hall of Fame), www.museum.wa.gov.au

(Western Australian Museum Kalgoorlie-Boulder) en www.superpit.com.au (Super Pit).