Mildura, Een oase in de outback

Mildura is eigenlijk een oase in de outback van noordwest Victoria. De aanwezigheid van de Murray River is daar natuurlijk debet aan, maar zonder de passie van twee Canadese broers zou het huidige Mildura er heel anders hebben uitgezien. Over irrigatie, oogsten en genieten.

 Even buiten Mildura is het heerlijk vertoeven op het terras van de Trentham Estate Winery. Het is zo'n zwoele zondagmiddag en vele plezierboten varen op hun gemak voorbij over de machtige Murray River, de langste rivier van Australië. Kangoeroes hebben massaal de schaduw van de gigantische red gum trees opgezocht en hebben nauwelijks oog voor de passerende bootjes.

In het stadje Mildura zelf is het 's avonds genieten in de koele kelders van het Grand Hotel, waar Stefano de Peri zijn Italiaanse restaurant bestiert, elke avond volgepakt en bekend door heel Australië. Stefano is tegenwoordig een product in Mildura, met een eigen televisieserie (‘Gondola on the Murray') en boeken en producten, die overal in Australië gretig worden gekocht. En met hem volgden de betere restaurants en uitstekende koffieshops. Het lijkt nu wel een typisch Mediterraan plaatsje langs de Franse of Italiaanse kust, maar ik bevind me toch echt in de outback van Victoria. De omgeving is droog, semi-woestijnachtig; niet echt een plek waar je uitstekende wijn en haute cuisine zou verwachten. Eenmaal in Mildura vallen echter alle heerlijkheden op hun plaats.

Irrigatie

De basis voor deze oase in de Victoriaanse outback werd eind negentiende eeuw gelegd door de Canadese Chaffey-broers. Het gebied van het huidige Mildura werd oorspronkelijk bewoond door de Latje Latje en Barkindji Aboriginals. De eerste blanke die het gebied in het vizier kreeg, was Charles Sturt, op zijn lange ontdekkingsreis langs de Murray River in 1830. Hij zag een droog en onherbergzaam gebied, maar onderkende ook de potentie met de rivier als levensader. Het zou nog bijna twintig jaar duren voordat de eerste blanke zich hier zou vestigen: Frank Jenkins begon hier Yerre Yerre, de eerste boerderij. Omdat Jenkins geen vergunning kreeg, worden de Jamieson broers – de opvolgers van Jenkins – gezien als de eerste ‘bewoners' van het gebied, samen met zo'n zesduizend schapen welteverstaan. In 1858 werd de naam Yerre Yerre gewijzigd in Mildura; er is nog enige onduidelijkheid of dit het Aboriginal woord is voor red earth (vernoemd naar de rode aarde) of sore eyes ( vanwege de vele vliegen die in je ogen willen kruipen).

Alfred Deakin, de commissioner van openbare werken en later zelfs premier (de tweede, die drie termijnen regeerde) van Australië, wilde Mildura opstoten in de vaart der volkeren. Irrigatie was hierbij het toverwoord. Dit moest de sleutel worden tot een nieuw land- en tuinbouwgebied in het droge noorden van Victoria. De potentie van het gebied was enorm, alleen diende er wel water te zijn. In 1886 vertrok Deakin naar Amerika om vergelijkbare plaatsen te onderzoeken, die door de Canadese broers William en George Chaffey waren aangelegd in de woestijn van Californië.

Deakin wist de Chaffeys zo te enthousiasmeren, dat zij hun Californische belangen verkochten, nieuw land aanschaften in Mildura en Renmark en de ontwikkeling van beide plaatsen ter hand namen. Ze planden de steden naar Amerikaans voorbeeld: genummerde straten die oost-west lopen en avenues met namen die noord-zuid lopen. Met 12,1 kilometer is de grootste verkeersader van Mildura (Deakin Avenue) nog steeds de langste rechte avenue van het land. Oorspronkelijk werden ook trams gepland, vandaar de brede avenues.

Een promotiecampagne in 1887 zou de rest doen. Ondanks transportproblemen (het dichtstbijzijnde treinstation lag op 163 kilometer ) waren er in 1891 al 3.300 – voornamelijk Britse – settlers . Ze ruimden honderden hectares, maakten hekken en groeven irrigatiekanalen. De Chaffey-broers importeerden twee enorme machines voor pompstations en in 1893 werd het eerste fruit geoogst. De straatnamen geven aan hoe belangrijk deze industrie voor de locale economie is: Orange, Lemon, Lime, Valencia, Avocado, Olive en Vineyard. Tegenwoordig komt 80 procent van de gedroogde vruchten van Australië hier vandaan; 15 procent van de citrus vruchten, 85 procent van de druiven van Victoria en tevens vind je hier de op twee en drie na grootste pakbedrijven ter wereld.

Chaffey Trail

Ondanks de enorme voorspoed werd ook Mildura geconfronteerd met nationale problemen, zoals konijnenplagen, droogte en transportproblemen. Aan het succes van de Chaffey-broers kwam in 1894 een einde: ze gingen failliet. George keerde terug naar Amerika, maar William bleef en werd een belangrijk man. Hij startte in 1888 een winery bij Irymple, stichtte de Mildura Winery (tegenwoordig bekend als de Mildara Blass Winery) bij Merbein in 1911 en werd in 1920 de eerste burgemeester. Het ontstaan van Mildura en de rol die de broers hierin speelden, is tegenwoordig terug te vinden in de Chaffey Trail.

De eerste stop langs deze route is de Old Mildura Homestead, het eerste ‘gebouw' van Mildura; de nabijgelegen graven bevatten onder meer die van de familie Chaffey. De Rio Vista Mansion werd in 1889 gebouwd door William Chaffey. Het fraaie huis is gebouwd in Queen-Annestijl met Californische invloeden en heeft prachtige rivieruitzichten; zo zie je de

Mildura Lock en Weir al liggen. Deze sluizen werden in de jaren twintig van de vorige eeuw aangelegd. Toen Lock 11 werd gebouwd ontstond er een eiland, dat tegenwoordig een van de mooiste stadsparken is geworden.

Als onderdeel van de irrigatieplannen installeerden de Chaffey broers een enorme pomp bij Psyche Bend en begonnen met het pompen van water uit de Murray River naar Kings Billabong. Het originele pomphuis staat nog steeds fier overeind bij Psyche Bend, compleet met de originele pomp, een van de oudste in zijn soort ter wereld. Een ander mechanisch monster was Big Lizzie, een belangrijk instrument voor het ruimen van een gebied dat nu bekent staat onder de naam Red Cliffs. De tour eindigt bij één van de vele wijngaarden. De Chaffey-broers begonnen met het planten van de eerste wijnranken en legden zo de basis van de wijnindustrie in Mildura.

Te water

Het water gutst vanaf zijn voorhoofd, maar onverstoorbaar stopt Chris Pointon weer een nieuw stuk hout in de oven. Ik bevind me op de P.S. (Paddle Steamer) Melbourne. Aan het einde van de negentiende, begin twintigste eeuw waren de raderboten een begrip in Australië; zij verzorgden het transport op de Murray River. Met zijn 2.575 kilometer is de Murray River de langste rivier van Australië en de op twee na langste stroom ter wereld. De Murray River vormt de natuurlijke grens van de deelstaten Victoria en New South Wales. De komst van stoomboten werd verwelkomd door kolonisten, die tot die tijd te kampen hadden met een gebrek aan transport. Rond 1860 voeren er een dozijn boten over de rivier, vooral naar de goudvelden. De groei werd gestopt door de komst van de trein, zoals in Mildura, waar in 1903 de spoorlijn werd doorgetrokken vanuit Melbourne.

Een bezoek aan Mildura is dan ook niet compleet zonder een tocht te maken met zo'n originele raderboot en de P.S. Melbourne is onbetwist één van de fraaiste exemplaren. Met oude houten schoepenradstoomboten ga je op een ouderwetse reis terug naar de vorige eeuw. De midscheepse schoepenraderen kraken en steunen, de oven puft dat het een lieve lust is. Zelfs de geur doet denken aan lang vervlogen tijden. Ontspannen op het zonnedek glijdt het landschap aan je voorbij, waarbij het passeren van Lock 11 een belevenis op zich is. Vandaag de dag is het meeste verkeer op de rivier recreatief. Raderboten en andere beroepsmatige vaartuigen hebben plaats gemaakt voor kleine privé-boten. Woonboten zijn er een bekend verschijnsel, zowel commercieel als voor verhuur.

In de lucht

Het beste totaaloverzicht van Mildura krijg je vanuit de lucht; de prestaties van de Chaffey broers is in vogelvlucht uitstekend te zien. Een van de mooiste manieren om de lucht in te gaan, is met de heteluchtballon. En Mildura is een bekende ballonplaats. De natuurlijke omstandigheden zijn hier zodanig, dat er in 2004 zelfs de wereldkampioenschappen ballonvaren werden gehouden.

In het holst van de nacht komt Andrew Musgrove me al oppikken. Na twee vergeefse pogingen (mist en te harde wind), is het vandaag wel raak. De zon is nog niet op, maar het begint al langzaam lichter te worden als we de lucht ingaan. Wat een adembenemend gezicht is het om te zweven in de lucht. De morgenstond voelt koud aan, maar als piloot de brander aanzet, warm je weer lekker op. Op een hoogte variërend van honderd tot driehonderd meter schieten de stad met zijn keurige straten en avenues en het landschap aan je voorbij. De rode aarde van de outback heeft, zo ver het oog kan zien, plaats gemaakt voor fruitgaarden, wijngaarden, infrastructuur en bebouwing. Een ruime beplanting in de stad maakt dat het hele gebied vooral een groen uiterlijk heeft gekregen. De Murray River kronkelt zich langs de stad, Mildura scheidend van New South Wales en buurgemeente Buronga. Of het nog vroege tijdstip is of het prachtige uitzicht is niet duidelijk, maar het is stil in de mand. Negen mensen staan met de adem ingehouden te kijken en de stilte is haast oorverdovend, slechts onderbroken als de brander aangaat. We zijn allemaal zichtbaar onder de indruk, en zeker niet alleen vanwege de gewaarwording van zweven in een rieten mand. Als de zon eindelijk verschijnt, ligt Mildura er blakend, vredig en vooral vruchtbaar bij. Met dank aan de visionaire Chaffey-broers.

Murray River Zout

Met de Chaffeys heeft Mildura al een historie van innovatief denken, maar Duncan en Jan Thomson kunnen er ook wat van. Zij verkopen zout. Zout in de outback? Jazeker, ze maken gebruik van de verzilting van de omgeving. De zoutvlokken worden gevormd door het zoute water van het bekken van de Murray River naar kristallisatievijvers te brengen, waar het water vervolgens op natuurlijke wijze verdampt. De verkregen kristallen bezitten een mooie abrikoos en lenen zich perfect voor de versiering van een gerecht. Het zout lijkt wel op kunstwerkjes.

Het klinkt zo simpel om van ‘afval' (verzilt grondwater) zout te produceren, maar het had heel wat voeten in aarde om van Sunsalt een succesnummer te maken. Tegenwoordig vind je Sunsalt niet alleen bij de toprestaurants in Mildura, maar het wordt ook geëxporteerd naar Japan, Frankrijk, Zwitserland, Denemarken, Duitsland, Canada en de Verenigde Staten van Amerika, terwijl ook Qantas Airways het zout in haar maaltijden gaat gebruiken.

Voor meer informatie: Murray River Salt, 4 Bothroyd, Mildura, VIC3500, tel.: +61 350 21 53 55, murrayriversalt@sunsalt.com.au en www.sunsalt.com.au .

Praktische informatie:

Ligging en bereikbaarheid:

Mildura ligt 558 kilometer van Melbourne in het noordwesten van Victoria en is in circa 5,5 uur met de auto te bereiken via de Sunraysia, Calder en Murray Valley Highways. Qantas Airways (www.qantas.com.au) en Regional Express (www.rex.com.au ) verzorgen dagelijks vluchten tussen Melbourne en Mildura. REX vliegt ook dagelijks naar Sydney via Narrandera. O'Conner Airlines (www.oconnor-airlines.com.au) vliegt tussen Mildura en Adelaide. V/Line Countrylink verzorgt een treinverbinding tussen Melbourne en Swan Hill en Bendigo. Vanaf daar kun je verder met de bus naar Mildura.

Klimaat en beste reistijd:

Mildura heeft een typisch Mediterraan klimaat met droge zomers en milde winters. De zomertemperatuur (december-maart) varieert, maar temperaturen tussen de 35 en 40 graden Celsius zijn normaal. De meeste regen valt tussen mei en oktober, met een gemiddelde neerslag van 250 millimeter . Het voorjaar en de herfst hebben over het algemeen warme dagen en frisse nachten en gelden als de beste reistijden.

Transport:

De binnenstad is goed te bewandelen, maar daarbuiten ben je aangewezen op eigen vervoer of een verzorgde excursie (www.milduratours.com.au). In Mildura zijn alle grote autoverhuurbedrijven aanwezig.

Accommodaties:

In Mildura zijn accommodaties in allerlei prijsklassen voorradig. Een goed hotel in de binnenstad is het Mildura Grand Hotel, waar ook Stefano's Restaurant is te vinden: Langtree Avenue, Mildura, VIC3500, tel.: +61 350 23 05 11, fax: +61 350 22 18 01, info@milduragrandhotel.com.au en www.milduragrandhotel.com.au . En als je echt bijzonder wilt overnachten, dan kun je slapen op een houseboat . Je kunt tevens varen op de rivier met je ‘huis'. Om als ‘kapitein' een woonboot te mogen besturen is alleen het bezit van een geldig rijbewijs vereist. Voor meer informatie: Aaah!Willandra Houseboats, PO Box 414, Buronga, NSW 2739, tel.: +61 350 24 77 70, fax: +61 350 24 77 90, mobiel: +61 417 81 43 12, relax@willandrahouseboats.com.au en www.willandrahouseboats.com.au.

Tours:

Het is eenvoudig om op eigen gelegenheid de binnenstad te verkennen. Om de gehele Chaffey Trail te doen heb je een auto nodig. Uiteraard is het mogelijk om een georganiseerde tour te boeken. Voor meer informatie kan je terecht bij het Mildura Visitor Information & Booking Centre.

Algemene informatie:

Voor algemene informatie over Australië is de zeer informatieve website van Tourism Australia aan te bevelen: www.australia.com . Bovendien is documentatie aan te vragen via de Aussie Brochurelijn in Nederland: (020) 487 45 41, in België: (02) 714 31 99. Voor informatie over Victoria: www.visitvictoria.com . Voor specifieke informatie over Mildura: Mildura Visitor Information & Booking Centre, The Alfred Deakin Centre, 180-190 Deakin Avenue , Mildura, VIC3500, tel.: +61 350 18 83 80, tourism@mildura.vic.gov.au en www.visitmildura.com.au . Goede informatie over de Murray River is te vinden op: www.murrayriver.com.au . Andere interessante websites: www.milduraballooning.com.au

(Mildura Hot Air Ballooning),

www.trenthamestate.com.au

(Trentham Estate Winery) en www.murrayriver.com.au/boating/paddlesteamers/melbourne-rothbury/melbourne.htm (Paddle Steamer Melbourne en Rothbury).