Sydney Harbour Bridge

Op zondag 18 maart 2007 stond Sydney even stil bij de 75 ste verjaardag van één van de iconen van de stad, de Harbour Bridge. De eigenlijke verjaardag was een dag later. Uiteraard was dit weer zeer groots aangepakt. Men kon zich al weken voorafgaand aan deze dag inschrijven via een website om over de brug te lopen; het was namelijk afgezet voor alle verkeer. Volgens de organisatie konden er maximaal 200.000 mensen in tien uur over de brug heen lopen. Via de media werd vriendelijk doch dringend verzocht niet zonder inschrijving aan deze loop mee te doen; toch zijn er uiteindelijk naar schatting 500.000 mensen over de brug gelopen, zonder problemen. En hoe hield de wat bejaarde dame zich onder al dit feestgedruis? Zij weerde zich kranig, wat niet zo vreemd is gezien de gedegen voorbereiding en bouw van de brug.

Eerste plannen

Voorstellen om de noord en zuidzijde van de haven te verbinden met een brug werd al in 1815 gepresenteerd door architect Francis Greenway, één van vele Britse gevangenen die was verbannen naar Australië. In het begin van de negentiende eeuw werd Sydney gebouwd rondom zijn haven en later, toen de bevolking gestaag doorgroeide, ontwikkelde de stad zich verder rond de haven en dan vooral naar het noorden, westen en zuiden. Ook in de negentiende eeuw werden er verschillende plannen gepresenteerd om een brug te bouwen, maar geen van die plannen kwamen tot uitvoer. Met name de te verwachten kosten en het gebrek aan technische knowhow voor de constructie lagen hieraan ten grondslag. In het begin van de twintigste eeuw kwam hierin verandering. Internationaal ontstonden er nieuwe brugtechnieken, waarbij vooral het gebruik van staal een belangrijke nieuwe factor was.

Prijsvraag

De regering van NSW onderkende de nieuwe ontwikkelingen en besloot om tot een serieus onderzoek over te gaan. In 1900 werd er zelfs een prijsvraag uitgeschreven voor het ontwerp en de constructie, maar tot uitvoer zou het (nog) niet komen. Dat de brug er uiteindelijk toch zou komen was vooral te danken aan de inspanning van één man: J.C.C. Bradfield. Bradfield was al betrokken geweest bij de beoordeling van de prijsvragen en werkte van 1912 tot 1929 zelf hard aan een ontwerp, onderbroken door de Eerste Wereldoorlog.

Met de aanneming van de Sydney Harbour Bridge Act door het parlement van NSW op 24 november 1922 werd het duidelijk dat de brug er daadwerkelijk zou komen. Onder deze wet werden deelnemers opgeroepen om mee te doen aan een prijsvraag voor de constructie van een brug tussen Dawes en Milsons Point. Op 16 januari 1924 werd de inschrijving gesloten. De winnaar was de Britse firma Dorman, Long and Co. Het contract werd op 24 maart 1924 ondertekend. Een van de voorwaarden in het contract was dat – indien mogelijk – alle materialen uit NSW zouden moeten komen. Graniet voor de pieren en pilaren kwamen bijvoorbeeld uit Moruya aan de kust; en 20 procent van het staal werd in Australië geproduceerd.

Controverse

Er bestaat nog steeds een controverse over wie de brug uiteindelijk heeft ontworpen. Was het Bradfield? Of toch Ralph Freeman, de consulting engineer van Dorman Long? Bradfield zal ongetwijfeld de eerste aanzet heeft gegeven, maar Freeman was zeker verantwoordelijk voor de afronding van de uiteindelijke tekeningen waarop werd gebouwd.

In totaal is er acht jaar (van 1925 tot 1932) aan de brug gewerkt, inclusief de toegangswegen. De brug werd niet alleen gebouwd om de noordelijke regio van de stad toegankelijker te maken, maar was ook een belangrijk werkverschaffingsproject. De bouw vond immers plaats middenin de depressie. Meer dan tweeduizend mensen werkten aan de brug, waarvan zestien arbeiders de dood vonden. De brug is van staal gemaakt en bestaat uit zes miljoen (met de hand geslagen) klinknagels. Sterke kabels moeten voorkomen dat de brug door de hete zon uitzet. Het is de breedste brug van de wereld en heeft een lengte van 1149 meter en een boogspan van 503 meter . De top van de boog is 134 meter boven zeeniveau.

Verstoord feestje

De NSW premier Jack Lang opende de brug op 19 maart 1932. De openingsceremonie was berucht, want op het moment suprème gooide Francis de Groot, een lid van de fascistische, anti-Lang New Guard, roet in het eten. Hij stormde te paard de brug op en sneed het lint met zijn zwaard door midden. Een verbouwereerde premier keek toe hoe zijn feestje werd verstierd. De Groot werd snel overmeesterd door de politie en een provisorisch hersteld lint werd alsnog doorgeknipt door Lang, de brug was officieel geopend. De festiviteiten werden sober gehouden, want het geld was schaars in deze tijd van depressie. Het publiek reageerde daarentegen enthousiast en tijdens de opening waren meer dan 750.000 mensen aanwezig.

De bouw van de brug werd betaald door de belastingbetaler en via een tol die zelfs tegenwoordig nog wordt geheven als je met de brug stad inwaarts rijdt. In het begin kostte het een auto 6 pence om erover heen te rijden. Een paard met ruiter kostte het 3 pence. Tegenwoordig kost het ongeveer drie Australische dollars (ruiters zijn niet meer toegestaan). Voor wandelaars en fietsers is de overgang gratis. Er zijn acht rijstroken, twee treinsporen, een looppad en een fietspad.

Capaciteitsproblemen

Ondanks dat Bradfield had voorzien dat de brug een belangrijke schakel in het openbaar vervoerssysteem zou worden, met voorzieningen voor treinen en trams, betekende de introductie van de auto en de enorme toename van het autoverkeer dat de brug al snel te klein werd. Dit werd enerzijds opgelost door stroken aan beide zijden van de brug te plakken, maar ook door de toegangswegen te verbeteren en tot slot de aanleg van een tunnel die voor de grootste verlichting voor de brug zou zorgen.

Maar naast zijn belang voor het (openbaar) vervoer van Sydney, is de brug een beroemd internationaal symbool van Sydney geworden. De Sydney Harbour Bridge is samen met het Sydney Opera House en Uluru (Ayers Rock) misschien wel het belangrijkste icoon van Australië. De ligging is onovertroffen en het uitzicht al rijdend, fietsend of wandelend vanaf de brug is subliem. Maar de ultieme toeristische ervaring van Sydney is een wandeling over de Sydney Harbour Bridge, de BridgeClimb. Vanaf de 134 meter hoge top van de boog ligt de haven en de binnenstand van Sydney aan je voeten.

Praktische informatie

Twee mooie boeken over het ontstaan van de Sydney Harbour Bridge zijn: David Ellyard en Richard Raxworthy, The Proud Arch: The Story of the Sydney Harbour Bridge , Bay Books, Sydney, 1982; Peter Lalor, The Bridge: The epic story of an Australian icon – the Sydney Harbour Bridge , Allen & Unwin, Sydney . De BridgeClimb is bereikbaar via www.bridgeclimb.com