opc_loader

Op culinaire ontdekkingstocht door Alentejo

Glooiende heuvels in het zuiden, weidse vergezichten, ruim 100 kilometer kustlijn en een bergachtig landschap in het noorden. We rijden door Portugal, door een regio die maar liefst een derde van het land beslaat. Een onontdekte bestemming net boven de Algarve met een rijke historie, goede wijnen en een verrassende keuken.
Tekst & fotografie Eline van Nunen

Alentejo Portugal

'De naam Alentejo – além do Tejo - betekent letterlijk ‘over de Taag’. De rivier verdeelt Portugal in het koelere noorden en het warmere zuiden'

Het droge, gele zand stuift op onder onze banden wanneer we het terrein van Herdade da Malhadinha Nova in Albernoa op rijden. Nadat we zijn ingecheckt bij ons hotel, beginnen we de rondreis in Alentejo bij een van de kwaliteitswijnhuizen die de wijnregio rijk is. Malhadinha Nova is een echt familiebedrijf waar de passie voor wijn van generatie op generatie wordt overgedragen. Zelfs de allerkleinste telgen dragen hun steentje bij met hun vrolijke tekeningen die de wijnetiketten sieren. De zon betovert de lichtblauw geschilderde gevels, het landgoed lijkt te reiken tot aan de horizon. Vanaf deze plek is goed te zien hoe weids en ver gestrekt het landschap van Alentejo eigenlijk is.

‘Bij Malhadinha Nova plukken we alle druiven met de hand, waarna ze zorgvuldig worden verwerkt tot elegante rode en witte wijnen’, vertelt wijnmaker Nuno Gonzalez. En die techniek werpt zijn vruchten af. ‘Vorig jaar is de rode Malhadinha verkozen tot de tweede beste wijn van Portugal’, vervolgt hij trots. We volgen Nuno naar de veranda van het wijnhuis (boetiekhotel / spa). Tijd voor een proeverij. En ach, waarom niet. Met gedroogde ham en worst van eigen makelij, olijven en regionale schapenkaas maken we van onze kennismaking met Alentejo een klein feestje. Een uitgebreide rondleiding en een diner met uitzicht volgen. Portugal op z’n Alentejaans. Dat smaakt naar meer.

Além do Tejo

Alentejo is gelegen in het zuid-centrale gedeelte van Portugal en qua oppervlak bijna net zo groot als Nederland. Met slechts 750.000 inwoners is het een dunbevolkte regio waar een grote diversiteit aan landschap en natuurschoon te vinden is. De naam Alentejo – além do Tejo - betekent letterlijk ‘over de Taag’. De rivier verdeelt Portugal in het koelere noorden en het warmere zuiden. In Alentejo vormt het de natuurlijke grens met de regio Centro. Boven de Taag is het land bergachtiger, eronder glooiend. Het water van de Taag levert in Alentejo een belangrijke bijdrage aan de vruchtbare landbouwgrond waarop vroeger graan en tegenwoordig wijn, olijven, kurk en fruit verbouwd wordt. Zo ook op het landgoed van ons logeeradres Vila Galé Clube de Campo. Naast honderden hectares aan wijnranken en olijfbomen groeien hier peren, rode pruimen en maar liefst 23 perziksoorten. Paarden, koeien, ezels, varkens en schapen maken het ansichtkaartje compleet.

Brood en babyhaai

Ondanks de ruim 100 kilometer lange kustlijn, prijken er opvallend weinig visgerechten op de lokale menukaart. De rotsen en ruige kust hebben het de vissers in de 20e eeuw blijkbaar moeilijk gemaakt om zich hier te vestigen. De vis moest na vangst nog vervoerd worden en werd daarom eerst bewerkt. Gedroogde gezouten kabeljauw (bacalhau) en babyhaai maken ook vandaag de dag nog deel uit van de regionale keuken. Vis wordt meestal gegeten met brood. Of in een traditionele vissoep. Zelfs met Kerst vormen vis en brood een eenvoudige maar hele geliefde combinatie.

Koriander, knoflook en kaneel

Voor de lunch schuiven we aan bij het restaurant van Herdade dos Grous, een sfeervol wijnhuis met zuilengalerij, prachtige doorkijkjes en een rozentuin. Die traditionele vissoep met babyhaai Sopa de Cação, die willen we proeven. Maar niet voordat we verwend worden met een tafel vol ‘petiscos’, kleine borrelhapjes met grootse smaken. Het schaaltje gebakken worteltjes met (heel veel!) knoflook, citroen en koriander staat met stip op nummer één.

Hotel Herdade dos Grous

Alentejo heeft zowel Romeinse als Arabische overheersers gekend. Beiden hebben hun stempel gedrukt op de architectuur en de lokale gastronomie. Kruiden als oregano, koriander en knoflook zijn niet meer weg te denken uit de Alentejaanse potten en pannen. En kaneel, honing en amandelen spelen nog altijd een glansrol in zoete gerechten. Vooral bij de gedachte aan dat laatste, loopt ons het water in de mond. En laat onze volgende stop op deze culinaire rondreis nou net Beja zijn.

Beja

Beja. Een klein plaatsje gekenmerkt door de Torre de Menagem en een walhalla voor zoetekauwen. Maar, eerlijk is eerlijk. Een taartje moet je verdienen. En dus duiken we eerst in de rijke historie van Beja. Met de warme middagzon in de rug, volgen we gids Roberta naar de 15e eeuwse kerk van het lokale vrouwenklooster, dat tegenwoordig dienst doet als museum. Blij verrast treffen we hier geen tapijtkunst aan de muren, maar sierlijke, blauwwitte tegeltjes met prachtige bijbeltaferelen. ‘Als decoratie, maar ook ter verkoeling op een hete dag als deze’, aldus Roberta.  De kerk is rijk gedecoreerd met bladgoud en vormt het religieuze hart van Beja. Net als op veel andere plaatsen in Portugal is deze kerk niet opgedragen aan Jezus maar aan de Heilige Maagd Maria. ‘Zij is de ‘koningin’ van Portugal, en dus de enige die een kroon mag dragen. Zelfs de gekroonde koninginnen van Portugal droegen er geen.’ Het vrouwenklooster kent twee heiligen: Johannes de Doper en Johannes de Evangelist. Een strijd tussen de aanhangers van beide heiligen resulteerde in niet één maar twee rijkversierde kerkaltaren.

Zoete verleiding

Van oudsher streken en steven de nonnen van het vrouwenklooster hun kleding met eiwit. Van het eigeel dat overbleef (gemengd met amandelen en honing) bakten zij de lekkerste gebakjes, koekjes en taartjes. Een eeuwenoude ambacht die – godzijdank – nog altijd in ere wordt gehouden. De nonnen verkochten hun zoete creaties in het centrum van Beja.

Gebakjes

Voor extra inkomsten maar ook in de hoop op ‘zoete verleiding’ van buiten de kloostermuren. Tegenwoordig worden de lekkernijen gegeten als toetje. Of gewoon als tussendoortje. We trakteren onszelf bij theehuis Casa de chá op een proeverij van zoete tussendoortjes: van Maltesinhas, Queijinho do Céu, Papo de Anjo en Túbera tot Miminh, Óstia, Pérola en Toucinho do céu (met bacon). Amen.

Overstekend wild

Eigenlijk mag een jeep rit door het ruige gedeelte van Alentejo niet ontbreken tijdens een rondreis door de regio. Bereid je voor op ontelbare plantensoorten, overstekend wild en adembenemende vergezichten. Er zijn verschillende plaatsen in Alentejo die per jeep te verkennen zijn. Het terrein van Herdade do Sobroso is zo’n plek.

Alentejo Portugal

De geoefende chauffeur van het wijnhuis laat je alle hoeken van het natuurgebied zien. Met een beetje geluk kom je onderweg een familie wilde zwijnen tegen. Alentejo is een van de beste spots in Portugal om de zonsondergang te bekijken. Stop onderweg, kies een mooie plek en geniet van de blauwe lucht die langzaam fel oranjeroze kleurt.

2.450 jaar oud

Alentejo is niet alleen een van de grootste wijnregio’s van het land, het staat ook bekend om haar goede olijfolie. Een aantal van de oudste olijfbomen van Portugal zijn geworteld op Alentejaanse grond. Het is al donker als we aankomen bij ons volgende adres, het sfeervol verlichte Hotel Rural Horta da Moura. Wanneer de eigenaar ons later onder het genot van carne de porco à alentejana (varkensvlees met schelpdieren) vertelt over zijn 2.450 jaar oude olijfboom, besluiten we direct dit exemplaar beslist met eigen ogen te willen zien.

Zonsopkomst in de Alentejo

De zon komt op boven het glooiende landschap als we de volgende ochtend over een hobbelig pad naar de plek lopen waar de boom moet staan. ‘Het lijken er misschien twee, maar het is er echt één’, weerklinken de woorden van de eigenaar in ons hoofd. En dan ineens staan we oog in oog met de gigant. Stil van het idee dat velen ons voorgingen, deze oerboom bewonderd hebben, verkoeling zochten in haar schaduw en geproefd hebben van haar olie. De knoestige ‘dame’ heeft op haar beurt generatie na generatie voorbij zien waggelen. Meer dan tweeduizend jaar op een rij.

Witte Dame

Évora is de grootste stad en voormalige hoofdstad van Alentejo. Dankzij haar straten vol witte huizen wordt Évora ook wel de ‘Witte Dame’ genoemd. Dat is niet alleen sprookjesachtig mooi, maar ook praktisch. De witte muren houden namelijk de warmte buiten, de geel omlijste raamkozijnen, de muggen en insecten. Évora herbergt vele historische hoogtepunten en is niet voor niets opgenomen in de UNESCO-werelderfgoedlijst.

Evora in de  Alentejo, Portugal

We lopen langs de middeleeuwse stadsmuren, door de historische straatjes naar de grote markt. Op het terras van Praça do Giraldo maken we een ‘plan de campagne’. In Évora vind je namelijk 20 kerken en kloosters, een Romeinse tempel, heel veel winkeltjes en een overdekte markt met lokale producten. Ook de beroemde en beruchte kapel met beenderen ‘Capela dos Ossos’ zetten we op ons lijstje. We beginnen bij het universiteitsgebouw dat sinds 1559 de functie van opleidingscentrum vervult. Destijds voor de Jezuïeten, tegenwoordig het thuis van hippe studenten van over de hele wereld. Het Templo Romano en de Sé Kathedraal zijn must see’s bij een bezoek aan Évora. Vergeet niet de trap naar het dak van de kathedraal te nemen en van het uitzicht over de stad te genieten.

Traditionele lunch

Voor een traditionele lunch ga je naar een tot pousada omgebouwd klooster. Of naar Dom Joaquim, een must see op eetgebied. Hier geen fancy schilderijtjes, maar eenvoudige streekgerechten bereid volgens traditioneel recept. Varkensvlees, aardappelen, brood en vis. Als laatste avondmaal in Alentejo kiezen wij voor açorda alentejana, een broodpap bereid met water, olijfolie, knoflook, gepocheerd ei, brood en koriander. En voor Aroz de Perdiz, een rijstgerecht dat doet denken aan Italiaanse risotto of Spaanse paella. Maar dan anders. Eenvoudig, smaakvol en verrassend. Precies zoals dat hoort op z’n Alentejaans.

Praktische informatie over de Alentejo

Algemene informatie

De belangrijkste steden van Alentejo zijn Évora (grootste stad), Portalegre, Beja, en Sines. Alentejo telt een aantal natuurparken: Parque Natural da Serra de São Mamede (ten oosten van Portalegre), Parque Natural do Vale Guadiana (in het zuiden bij Mértola), Parque Natural do Sudoeste Alentejano e Costa Vicentina (de kuststrook van Sines tot Kaap van São Vicente) en Costa Azul (de kuststrook van Sines tot Tróia). Alentejo is verdeeld in vijf subregio’s: Alentejo Central, Alentejo Litoral, Alto Alentejo, Baixo Alentejo, en Lezíria do Tejo.

Wijn uit Alentejo

Portugal staat in de top 10 van wijnproducenten ter wereld als het gaat om de wijngaardoppervlakte. Toch zijn de Portugese wijnen niet volop vertegenwoordigd in onze schappen. De Portugezen drinken namelijk veel eigen wijn, waardoor er weinig over blijft voor de export.

Waar de Portugese wijnproductie voorheen draaide om kwantiteit, staat nu kwaliteit hoog in het vaandel. Alentejo heeft een eigen DOC-status en produceert naast frisse witte ook elegante, robijnrode wijnen. De Portugezen zelf houden van de soepele, lichte varianten.

Naast rood en wit blijkt ook de rosé uit Alentejo een prijswinnaar te zijn. De MR Premium Rosé 2014 van wijnhuis Monte da Ravasqueira, werd door 34 vooraanstaande Portugese wijnmedia uitgeroepen tot winnaar van de ‘Grote Prijs’ bij het ‘Concurso A Escolha de Imprensa 2015’.

In Alentejo vind je inheemse en ‘internationale’ druivenrassen die de wijnen hun bijzondere karakter geven. Voor rood zijn dat: Aragonez (oftewel ‘Tempranillo’) , Trincadeira, Alicante Bouschet en Touriga Nacional. Cabernet Sauvignon en Syrah. Voor wit: Síria, Palomino Fino, Arinto de Bucelas en Antão Vaz (de ‘Chardonnay’ van Alentejo).

Weten over eten

Aan de Portugese eettafel mag alleen het brood met de handen gegeten worden. Zelfs fruit wordt hier netjes met mes en vork genuttigd.  Van oudsher bestaat een typische maaltijd in Alentejo uit brood met varkensvet. Door het vruchtbare land waarop vroeger vaak graan werd verbouwd, wordt Alentejo ook wel de "broodmand" van Portugal genoemd.

Overige informatie

Met TAP Portugal vlieg je binnen twee uur van Amsterdam naar Lissabon. Vanuit Lissabon rijd je in anderhalf uur naar Évora of in twee uur naar Albernoa / Beja.

Voor meer informatie over Alentejo of Portugal kun je terecht bij Turismo do Alentejo via www.visitalentejo.pt of het Portugees Verkeersbureau via www.visitportugal.com/nl

Onze magazines

Reismagazines van Meridian Travel

GoAmerika Magazine
Canada Magazine
Australië Magazine
Indonesië Magazine
GoNewYork Magazine
WINTER Magazine
Outdoor & Avontuur
WILD Magazine
De Mooiste Rondreizen

 

Lees alles online

Online toegang tot al onze uitgaves

Ontvang ons magazine en krijg tevens online toegang tot al onze publicaties!

Lees verder


Nieuwsbrief

Meld je aan voor onze nieuwsbrief en blijf op de hoogte!

Aanmelden kan hier

Wild South van Martin Schäfer

BOEK | Wild South van Martin Schäfer

Wild South, portretten uit het zuiden van de Verenigde Staten is een schitterend naslagwerk voor liefhebbers van de Verenigde Staten en dan met name de zuidelijke staten. Auteur Martin Schäfer reisde onder meer door Louisiana, Mississippi, Alabama en Tennessee. 
Lees verder

Menu