opc_loader

BENJAMIN FRANKLIN

‘If you would not be forgotten, As soon as you are dead and rotten, Either write things worthy of reading, Or do things worth the writing.' Benjamin Franklin in Poor Richard's Almanack , 1738.

En dit is hetgeen dat Benjamin Franklin zijn hele leven heeft gedaan. Hij is vooral bekend als een van de stichters van de Verenigde Staten, maar hij was ook wetenschapper, uitvinder, drukker, filosoof, muzikant, econoom, schrijver en staatsman. Hij stelde zijn leven in dienst van de bevolking en wilde de wereld om zich heen verbeteren. Hoewel Franklin werd geboren in Boston, wordt Philadelphia gezien als zijn thuis. Hier ligt hij ook begraven op Christ Church Burial Ground. Wanneer je door de straten van Philadelphia loopt, kun je Franklins aanwezigheid nog bijna voelen. Op 6 januari 2006 stonden de Amerikanen stil bij de driehonderdste geboortedag van een van hun belangrijkste burgers. Hoog tijd om terug te blikken op het leven van Benjamin Franklin.

Op 17 januari 1706 komt Benjamin Franklin ter wereld als zoon van Josiah Franklin en Abiah Folger, de tweede vrouw van Josiah. Hij was het tiende kind in een gezin met in totaal zeventien kinderen. Josiah Franklin was kaarsenmaker en zeepbereider in Boston. Het gezin Franklin had het niet breed en op zijn tiende werd Benjamin Franklin van school gehaald om te helpen in de fabriek van zijn vader. In de kaarsenfabriek had hij het niet naar zijn zin en twee jaar later besloot zijn broer James, die drukker was, hem in de leer te nemen.

Leergierig

De leergierige en altijd nieuwsgierige Franklin besteedde het weinige zakgeld dat hij kreeg aan boeken. Soms mocht hij een boek lenen uit de winkel die bij de drukkerij hoorde, onder de voorwaarde dat hij het de volgende ochtend weer netjes terugbracht. Het gevolg was dat de jongen het grootste deel van de nacht lag te lezen. Hij las onder andere Pilgrims Progress, Parallel Lives, Essay on Projects, Essays to do Good enSpectator . Benjamin Franklin is dan wel op jonge leeftijd van school gegaan, hij is nooit gestopt met leren. Dankzij de boeken die hij onder ogen kreeg, leerde hij zichzelf eenvoudige algebra, geometrie, scheepvaartkunde, geschiedenis, natuurwetenschappen, Engelse grammatica en de basis van nog vijf talen. Franklins motto was: ‘the doors to wisdom are never shut'.

Silence Dogood

Toen Franklin vijftien was, begon zijn broer James met het maken van de krant The New England Courant . Er waren al twee kranten in Boston maar James' krant was de enige die buitenlands nieuws publiceerde, met daarnaast opiniërende artikelen (voornamelijk geschreven door de vrienden van James), advertenties en scheepsnieuws.

Franklin wilde ook graag schrijven voor de krant, maar hij wist dat zijn broer dat niet zou toelaten. James beschouwde Benjamin namelijk alleen als hulpje en leerjongen. Uiteindelijk bedacht Benjamin een oplossing: midden in de nacht schreef hij brieven onder de naam van een weduwe, Silence Dogood. Dogood gaf advies over de gang van zaken in de wereld en was zeer kritisch. Franklin schoof de brieven 's nachts stilletjes onder de deur van de drukkerij. De brieven werden razend populair en de lezers wilden graag weten wie toch die Silence Dogood was. Na zestien brieven bekende Franklin dat hij de schrijver van de brieven was. Iedereen was diep onder de indruk van de kennis en intelligentie van de jongen, behalve zijn broer. Die was alleen jaloers op alle aandacht die Franklin kreeg.

Vlucht naar Philadelphia

De relatie tussen Benjamin en James Franklin verslechterde met de jaren en na een ruzie besloot Benjamin op te stappen. In 1723 vluchtte hij naar New York – wat toentertijd illegaal was – waar hij hoopte werk te vinden in een drukkerij. Dit lukte hem niet en via New Jersey kwam hij op zes oktober terecht in Philadelphia. Hier vond hij wel werk in een drukkerij. Franklin raakte bevriend met de gouverneur van Pennsylvania, Sir William Keith, die zijn werk zeer bewonderde. Hij adviseerde Franklin om voor zichzelf te beginnen. Keith bood hem aan om een reis naar Londen te bekostigen, zodat Franklin zich kon voorzien van goed materiaal. Franklin nam dit aanbod aan en vertrok naar Londen. Helaas bleek Keith onbetrouwbaar: hij sloot voortijdig de geldkraan en Franklin was verplicht om achter te blijven in Engeland. Gelukkig vond hij werk bij een grote drukkerij in Londen, waar hij binnen twee jaar genoeg geld had verdiend om de terugreis naar Amerika te betalen.

Succesformule

In 1726 keerde Franklin terug naar Philadelphia en in 1730 trouwde hij met zijn grote jeugdliefde, Deborah Read. Ze kregen een zoon, die helaas op vierjarige leeftijd overleed, en een dochter. Franklin werd in de loop der tijd steeds populairder als drukker en in 1730 begon hij zijn eigen drukkerij. De jongeman had een erg druk sociaal leven en richtte de discussiegroep Junto op waar werd gepraat over politiek en filosofie. In 1929 kocht hij de krant The Pennsylvania Gazette , die door zijn vaardigheden en grote bemoeienis al snel de populairste krant van de kolonie werd. Franklin had een eenvoudige reden voor zijn succes: hij geloofde dat succesvolle mensen gewoon iets harder werkten dan andere mensen. En hier zou hij wel eens gelijk in hebben gehad, want aan zíjn succes kwam maar geen eind.

Poor Richard's Almanack

In 1733 begon Franklin met het uitgeven van Poor Richard's Almanack , met hierin weerberichten, recepten, preken en voorspellingen. Hij publiceerde het boekje onder het pseudoniem Richard Saunders, en deed alsof dit een arme man was die geld nodig had voor de verzorging van zijn zieke vrouw. De boekjes waren erg geliefd door de Franklins wijze uitspraken en zijn levendige schrijfstijl. Zijn uitspraak ‘ A penny saved is a penny earned ' is wereldbekend. Zijn meteorologische kennis deed Franklin op door goed te observeren. Toen hij in 1743 een wervelstorm ontdekte, volgde hij te paard het traject van de storm. In zijn almanak stonden dit soort voorspellingen. Franklin was ook de eerste persoon die de warme Golfstroom waarnam. In zijn leven heeft hij acht keer de Atlantische Oceaan overgestoken waarbij hij nauwkeurig de temperatuur van het water bijhield.

Franklins werken

Franklin zette zich zijn levenlang in om de leefomstandigheden van Amerikaanse burgers te verbeteren. Zo zorgde hij ervoor dat de straten van Philadelphia werden geplaveid, schoongemaakt en verlicht. Ook richtte hij de Library Company op in 1731. In zijn tijd waren boeken zeldzaam en erg prijzig en door Franklins inzet werden zij ook toegankelijk voor de gewone burgers. In 1743 hielp hij bij de oprichting van The American Philosophical Society: het eerste genootschap van filosofen in Amerika. In 1751 richtte hij het Pennsylvania Hospital op. Vandaag de dag bestaan de Library Company, The American Philosophical Society en het Pennsylvania Hospital nog steeds.

De houten huizen uit de tijd van Benjamin Franklin waren erg brandgevoelig. Gelukkig was daar Franklin die in 1736 het eerste brandweerkorps van de stad, Philadelphia's Union Fire Company, lanceerde. In 1752 voegde hij daar de Philadelphia Contribution for Insurance Against Loss by Fire aan toe, de eerste verzekering waarmee de burgers zich konden indekken tegen brandschade. Deze bestaan nog steeds. Ook van zijn hand was The Academy of Philadelphia, wat later de University of Pennsylvania werd. Bijzonder feit: Franklin richtte ook het eerste postkantoor op in Philadelphia en hij bedacht een systeem waardoor de post goed en snel kon worden bezorgd.

Wetenschappelijke experimenten

De drukkerij van Franklin bleef succesvol en hij startte meerdere vestigingen in andere steden. Echter, in 1748 verkocht Franklin al zijn drukkerijen om zich op zijn wetenschappelijke experimenten te kunnen storten. Hij is vooral bekend geworden door zijn onderzoeken naar elektriciteit. Termen als positief, negatief, batterij, lading en geleider zijn van hem afkomstig. Tijdens een onweersbui in juni 1752 deed hij zijn beroemde maar levensgevaarlijke vliegerproef. Hij vermoedde al lange tijd dat bliksem een elektrisch verschijnsel was en hij wilde dit bewijzen door aan te tonen dat een metalen voorwerp bliksem kon geleiden. De wetenschapper bond een metalen sleutel aan de staart van een vlieger. Hij bracht zijn vlieger de lucht in en waar hij op hoopte, gebeurde. Hij hield zijn hand bij de sleutel en kreeg een flinke schok. De schok was het gevolg van het spanningsveld tussen hemel en aarde dat de bliksem veroorzaakte.

Politieke ambitie

Vanaf de jaren vijftig verdiepte Franklin zich meer en meer in de politiek en weer niet zonder succes. In 1757 werd hij naar Engeland gestuurd om Pennsylvania te representeren. Hij bleef hier tot 1775 en werd ook afgevaardigde van Georgia, New Jersey en Massachusetts. Franklin hield van Engeland, hij vond dat dit land veel verder ontwikkeld was als Amerika. Engeland had intellectuele gezelschappen met grote ‘denkers' en filosofen, en theater, waar Franklin zo van hield. De politicus keerde weer terug naar Philadelphia om zich in te zetten voor de onafhankelijkheid van Amerika. Hij werd verkozen om deel te nemen aan het Second Continental Congress. Hier werkte hij met Thomas Jefferson en John Adams aan de totstandkoming van de Declaration of Independence. In 1776 tekende hij deze onafhankelijkheidsverklaring, samen met onder andere Jefferson, Adams en George Washington. Toen Franklin al ver in de zeventig was, werd hij president van de Executive Council of Pennsylvania. Ook werd hij lid van het Constitutional Convention en hij tekende de Constitution. In 1789 zette hij zich in voor het afschaffen van de slavernij, dit was een van zijn laatste bezigheden.

Op 17 april 1790 overleed Benjamin Franklin, hij werd 84 jaar. Ruim twintigduizend mensen woonden zijn begrafenis bij en namen afscheid van hun geliefde burger.

De uitvindingen van Benjamin Franklin

Franklin was zijn levenlang bezig met het verbeteren van de leefsituatie van zijn medemens. Hij was van nature enorm nieuwsgierig en hij was geobsedeerd door de werking en de techniek van bepaalde voorwerpen. Hij deed daarom veel wetenschappelijke proeven en het gevolg hiervan was dat hij weer nieuwe ontdekkingen deed. En zo werd Franklin naast wetenschapper ook uitvinder. Sommige uitvindingen zijn vandaag de dag nog steeds in gebruik. Een overzicht van de meest bekende uitvindingen van Benjamin Franklin.

Zwemvliezen

Toen Franklin als kleine jongen eens een zwemwedstrijd hield met zijn vrienden, was hij teleurgesteld toen hij verloor. Hij dacht de hele dag na over een manier waarop hij zijn vriendjes sneller af kon zijn en aan het eind van de middag wist hij het. De jongen deed ovale houten plankjes met een gat voor zijn duim aan zijn handen waardoor hij zich een stuk sneller kon voortbewegen. Tegenwoordig zijn deze plankjes bekend als zwemvliezen.

Bifocale glazen

Franklin had slechte ogen en droeg altijd een bril. Hij raakte geïrriteerd door het steeds op en af te moeten zetten van zijn bril om ver én dichtbij te kunnen zien. De uitvinder sneed daarom twee paar glazen doormidden en plaatste van beide glazen de helft in één montuur: bifocale glazen waren geboren.

Katheter

Franklin was ook geïnteresseerd in de werking van het menselijk lichaam. Hij was altijd op zoek naar de oorzaken van gebreken, waardoor hij hoopte het leven van de mens aangenamer te maken. Toen zijn oudere broer John last had van nierstenen, ontwikkelde hij een speciale, flexibele katheter om het plassen te vergemakkelijken. Dit was de eerste die in Amerika is geproduceerd.

Zomertijd

Het idee voor de zomertijd komt ook van Benjamin Franklin. In 1784 schreef hij hierover een artikel in de Journal de Paris met de titel An Economical Project. Franklin schreef op ironische toon over de Parijzenaars die niet voor het middaguur hun bed uitkwamen. Hij opperde toen het idee om efficiënter gebruik te maken van het daglicht, rekening houdend met het feit dat het dagritme van de mens niet aansluit bij het verloop van het daglicht. Het idee werd het eerst in de praktijk gebracht tijdens de Eerste Wereldoorlog, in de gebieden die bezet werden door Duitsland en in Engeland. De VS namen het idee over in 1918. Na de Tweede Wereldoorlog werd het idee in de VS weer volledig afgeschaft maar na de oliecrisis werd de zomertijd in januari 1974 weer ingevoerd.

Franklin Stove

In de tijd van Franklin verwarmden de mensen hun huizen door open haarden. Dit was natuurlijk vrij gevaarlijk en het kostte veel hout. Franklin vond dat dit beter moest kunnen en broedde weer op een uitvinding. Hij ontwierp een ijzeren ‘stoof' waardoor de mensen hun huizen met minder hout en op een veiliger manier warm kregen. De stoof kreeg de naam Franklin Stove, en wordt vandaag de dag nog steeds gebruikt.

‘Long arm'

De laatste jaren van zijn leven bracht Franklin door met lezen en studeren. Maar door zijn leeftijd kreeg hij moeite met het pakken van boeken die op de hoogste planken stonden. Als oplossing maakte hij een lange stok met een grijphandje eraan, waarmee hij de onbereikbare boeken kon pakken. Dit was Franklins ‘Long arm'.

Franklin in Philadelphia

Wil je meer Benjamin Franklin, ga dan naar Philadelphia : his adoptive hometown . De door hem opgerichte Library Company, American Philosophical Society, Pennsylvania Hospital, Union Fire Department en de University of Pennsylvania bestaan nog steeds, maar Franklin is op meer plaatsen en op meer manieren aanwezig. Je komt zijn naam meer dan eens tegen, bijvoorbeeld in: The Franklin Institute (groot wetenschappelijk museum), Franklin Square (een van de vijf originele pleinen uit de tijd van William Penn, de originele naam Northeast Square werd in 1825 vervangen), Franklin Field (het stadion behorende bij de universiteit), Benjamin Franklin Parkway (de weg tussen Logan Circle en het Philadelphia Museum of Art die vaak wordt vergeleken met de Champs Elysées), Benjamin Franklin Bridge (de verbinding tussen het centrum van Philly en New Jersey) en de Franklin Mills Mall (een enorme outletmall net buiten de stad). Ook zijn er in de stad tientallen beelden van Franklin te bekijken. Bovendien vind je in Philadelphia veel gebouwen en plaatsen die een rol gespeeld hebben in het leven van Benjamin Franklin. Ze zijn vandaag de dag nog steeds te bezichtigen, dus breng eens een bezoek aan:

  • De Independence Hall waar Franklin dagen doorbracht voor hij de Declaration of Independence tekende.
  • Franklin Court waar onder andere zijn huis en de drukkerij van zijn kleinzoon gestaan hebben. Nu is er een museum gevestigd dat aan Franklin is gewijd.
  • Christ Church die Franklin bij tijd en wijle bezocht en waar hij ook zijn kinderen liet dopen.
  • Christ Church Burial Ground waar Franklin, zijn vrouw en andere belangrijke, historische figuren begraven liggen.
  • Carpenter's Hall waar het eerste Continental Congress plaatsvond. Het was ook de locatie waar de Library Company en de American Philosophical Society eens gevestigd waren.
Artikel 1 tot 1 (van de 1 artikelen). Resultaat:1
Meridian Travel
6,95
Editie 2018 bevat o.a. de volgende onderwerpen: Door het wilde westen van Oregon De staat...
Artikel 1 tot 1 (van de 1 artikelen). Resultaat:1
Onze magazines

Reismagazines van Meridian Travel

GoAmerika Magazine
Canada Magazine
Australië Magazine
Indonesië Magazine
GoNewYork Magazine
WINTER Magazine
Outdoor & Avontuur
WILD Magazine
De Mooiste Rondreizen

 

Lees alles online

Online toegang tot al onze uitgaves

Ontvang ons magazine en krijg tevens online toegang tot al onze publicaties!

Lees verder


Nieuwsbrief

Meld je aan voor onze nieuwsbrief en blijf op de hoogte!

Aanmelden kan hier

Wild South van Martin Schäfer

BOEK | Wild South van Martin Schäfer

Wild South, portretten uit het zuiden van de Verenigde Staten is een schitterend naslagwerk voor liefhebbers van de Verenigde Staten en dan met name de zuidelijke staten. Auteur Martin Schäfer reisde onder meer door Louisiana, Mississippi, Alabama en Tennessee. 
Lees verder